گزارش تحلیلی از سیمای آب استان گیلان

آب در کشور ما به عنوان يک منبع کمياب اقتصادي همواره تاثيرات شگرفي در وقايع تاريخي ، ارتباطات اجتماعي و پيشرفت تمدن داشته و دارد و مي دانيم ميانگين آب قابل دسترس در هرکشور و منطقه صرفنظر از تغييرات بين سالي آن مقدار ثابت و مشخصي است درحاليکه تقاضا براي اين کالا به دو دليل اصلي افزايش جمعيت و توسعه اقتصادي مرتباً افزايش مي يابد . بنابراين اساسي ترين مسئله در برنامه ريزي منابع آب ايجاد تعادل منطقي بين اين منابع محدود و مصارف فزاينده مي باشد. بدين لحاظ جهت ايجاد چنين تطابقي،اعمال راهکارهاي مديريت غيرسازه اي و همچنين احداث سدهاي مخزني چند منظوره و شبکه هاي آبياري و زهکشي با نقش اصلي تنظيم جريان رودخانه ها و به منظور تامين نيازهاي شرب ، صنعت ، کشاورزي ، محيط زيست ، توليد انرژي برق آبي و کنترل سيلاب به عنوان بهترين راهکارسازه اي مطرح مي باشند . اگر نگاهي به وضعيت منابع و مصارف آب دراستان گيلان بياندازيم متوجه خواهيم شد که از کل 130 ميليارد متر مکعب حجم آب تجديد شونده کشور حجم آب تجديد شونده استان گيلان 9 ميليارد و 102 ميليون متر مکعب است که از اين ميزان6 ميليارد و 853 ميليون متر مکعب قابل دسترس مي باشد. حدود 3/3درصد جمعيت كشور در استان گيلان زندگي مي كنند ولي 7 درصد آب تجديد شونده را دراختيار دارند. متوسط بارندگي جهان 750 ميلي متر و متوسط بارندگي ايران 250 ميليمتر و متوسط بارندگي گيلان 1050ميلي متر(متوسط 20ساله) مي باشد.آمارها نشان مي دهد که قريب به 75 تا 80 درصد آب تجديد شونده گيلان در فصل غير زراعي و نابهنگام مي باشد. با مروري بر پتانسيل آبي استان گيلان در مي يابيم که جمع پتانسيل آب قابل دسترس سالانه استان گيلان 6 ميليارد و 853 ميليون مترمکعب مي باشد که از اين مقدار آبهاي سطحي استان 6 ميليارد و 380 ميليون متر مکعب، که 2 ميليارد و 140 ميليون متر مکعب آبهاي ورودي از خارج استان و 4 ميليارد و 240ميليون متر مکعب آبهاي رودخانه هاي داخلي استان هستند و حجم منابع آب زيرزميني قابل دسترسي از منابع تجديد شونده نيز 473 ميليون مترمکعب مي باشد. مطالعات صورت گرفته درساختارمصرف و نياز آب استان گيلان تا پايان چشم انداز 20 ساله نشان مي دهد که ميزان مصرف فعلي استان بالغ بر 3ميليارد و 500 ميليون متر مکعب به تفکيک : 2 ميليارد و 722 ميليون متر مکعب آب کشاورزي و آبزيان ،130 ميليون متر مکعب آب شرب شهري و روستايي ،68 ميليون متر مکعب آب صنعت ومعدن و 580 ميليون متر مکعب نياز آبي محيط زيست مي باشد . اين در حاليست که در افق چشم انداز 1404 بالغ بر 3 ميليارد و 626 ميليون متر مکعب آب کشاورزي و آبزيان ،250 ميليون متر مکعب آب شرب شهري و روستايي ،100ميليون متر مکعب آب صنعت ومعدن و 1 ميليارد و 63 ميليون متر مکعب نياز آبي محيط زيست خواهد بود. با اين تفسير شرکت سهامي آب منطقه اي گيلان از نظر تأمين و عرضه آب درشرايط فعلي باتنها سد مخزني موجود يعني سد سفيد رود در بهترين شرايط قادر است قريب به 2 ميليارد متر مکعب آب موردنياز بخشهاي مختلف مصرف را کنترل ، مهار و به چرخه بهره برداري هدايت نمايد ، درحاليکه مجموع نياز آبي استان درآينده و تا چشم انداز 20 ساله قريب به 5 ميليارد و 39 ميليون متر مکعب مي باشد. شرکت سهامي آب منطقه اي گيلان برنامه هاي مهمي را براي رسيدن به افق چشم انداز 20 ساله در نظر دارد که عبارتند از: بهره برداري از سدهاي مخزني در حال اجراي شفارود، پلرود و شهربيجار با هدف تنظيم 542 ميليون متر مکعب آب درسال، احداث سدهاي مخزني آماده اجراي ديورش، لاسک و در حال مطالعه ي عزيزکيان، خالصان، نيلرود، ديلمان و صيقلده با هدف تنظيم 230 ميليون متر مکعب آب درسال، اجراي 20 مورد سدکوتاه با هدف تنظيم 200 ميليون متر مکعب آب درسال ، بهره برداري از ظرفيت سد استور به ميزان 700 ميليون متر مكعب درسال، اجراي 11 مورد سدهاي لاستيکي با هدف تنظيم 80 ميليون متر مکعب آب در سال، اجراي واحدهاي عمراني G2و G3 و G4 در مناطق مرکزي گيلان به منظورصرفه جويي 150 ميليون متر مکعب آب در سال، تکميل شبکه هاي اصلي و درجه 2 سفيدرود وبازسازي شبكه هاي فرسوده به منظورافزايش راندمان و صرفه جويي 150 ميليون متر مکعب آب در سال، احيا آب بندانهاي استان به منظورتوسعه ظرفيت سالانه تا 240 ميليون متر مکعب ضمن دوبارآبگيري، حفر و تجهيز چاههاي عميق و نيمه عميق به منظور افزايش ظرفيت برداشت از منابع آب زيرزميني معادل 67 ميليون متر مکعب در سال، مطالعه و احداث سامانه سراسري انتقال آب به منظور استفاده از 100 ميليون متر مکعب جريان بهنگام رودخانه هاي داخلي درسال، انجام مطالعات جامع برنامه ريزي منابع و مصارف آب حوضه هاي داخلي استان، بهسازي و ساماندهي چشمه هاي استان به منظور بهره برداري تا سقف 50 ميليون متر مکعب درسال و برنامه ريزي استفاده از پسابهاي تصفيه شده براي مصارف کشاورزي و زيست محيطي معادل 50 ميليون متر مکعب در سال است که براي رسيدن به اين برنامه هاي مهم بايد اعتبارات مکفي در حال حاضر و همچنين در آينده تخصيص داده شود . البته ذکر اين نکته که فرصت هاي سرمايه گذاري در بخش آب بسيار مهم مي باشد قابل تامل است. يکي از موثرترين و کاربردي ترين فرصت هاي پيش رو براي رسيدن به چشم انداز 20ساله بهره گيري از ظرفيت کارآمد و اثر گذار بخش خصوصي و سرمايه گذاري غير دولتي است. بايد نگاه ها را تغيير داده و به صورت کاربردي از تمامي ظرفيت ها آنگونه که مد نظر رهبر معظم انقلاب است ،استفاده کنيم. مهمترين اقدامات شرکت آب منطقه اي گيلان براي تامين آب کشاورزي در سال جاري وسعت کل شاليزارهاي استان گيلان 238 هزار هکتار است که بالغ بر 180 هزار هکتار از اين شاليزارها آبخور سدسفيدرود و ما بقي شاليزارها آبخور منابع آب داخلي استان هستند. جهت انتقال و توزيع آب سد سفيدرود به شاليزارهاي تحت پوشش در استان بالغ بر 4 هزار کيلومتر از کانالهاي اصلي درجه يک و درجه دو متعلق به آب منطقه اي وجود دارد. تا کنون بالغ بر 1 هزار و 732 کيلومتر از انهار اصلي، رودخانه ها و زهکشي هاي استان گيلان لايروبي شده است . 394 سردهنه خاکي استان نيزبه طور کامل بازسازي شده است. بيش از 98 درصد از ايستگاههاي پمپاژ آب متعلق به آب منطقه اي و همچنين تعدادي از ايستگاههاي پمپاژ آب متعلق به جهاد کشاورزي استان نيز تعمير و سرويس کامل شده و وارد مدار شده اند و از 255 حلقه چاه آب متعلق به آب منطقه اي 253 حلقه چاه به طور کامل تجهيز و وارد مدار شده و 2 حلقه باقي مانده به زودي وارد مدار خواهد شد.همچنين 3 هزار 932 روز کاري شرکت آب منطقه اي استان گيلان از ماشين آلات سنگين براي لايروبي انهار و زهکشها وآماده سازي سردهنه ها جهت آبياري مزارع کشاورزي استفاده کرده است. متوسط دبي ورودي سد سفيدرود در حال حاضر و بر اساس آمار روز دوازدهم خرداد ماه سال جاري 31 متر مکعب بر ثانيه است و اين در حاليست که در مدت مشابه سال گذشته 52 متر مکعب بر ثانيه و در مدت مشابه سال 1391 حجم ورودي 117متر مکعب بر ثانيه بوده است. متوسط دبي خروجي سد سفيدرود در حال حاضر و بر اساس آمار روز دوازدهم خرداد ماه سال جاري 201 متر مکعب بر ثانيه است و اين در حاليست که در مدت مشابه سال گذشته 143 متر مکعب بر ثانيه و در مدت مشابه سال 1391 حجم خروجي 206 متر مکعب بر ثانيه بوده است. وجود آب بندانهاي استان در تأمين آب کشاورزي نيز مهم هستند . در سال کشاورزي جاري افزون بر 1 هزار و 100 قطعه آب بندان تحت مالکيت دولت به حجم متوسط بالغ بر 50 ميليون متر مکعب آبگيري شده است . بر اساس آخرين گزارش سازمان جهاد کشاورزي ، تا کنون بيش از 99 درصد از اراضي شاليزارهاي برنج استان گيلان نشاکاري ،60درصد وجين و55 درصد نيز پنجه زني شده است. منابع : -معاونت حفاظت و بهره برداري، معاونت طرح وتوسعه و دفترمطالعات پايه منابع آب شرکت آب منطقه اي استان گيلان روابط عمومي شرکت آب منطقه اي استان گيلان